جشن سده
جشن سده جشن پيدايش آتش است. سد روز از پاياين تابستان گذشته و يا سد شب و روز به نوروز مانده است و كهن بودن آن به پايه جشنهاي نوروز و مهرگان ميرسد. از نظر نجومي (طبيعي) نياكان ما در روزگاران بسيار كهن، سال را به دو پاره (فصل) بخش ميكردند.تابستان كه هفت ماه به درازا ميكشيد، در نخستين روز فروردين ماه آغاز و آخرين روز مهر ماه پايان مييافت. زمستان از آغاز آبان ماه شروع ميشد و تا پايان اسفندبه طول ميانجاميد.جشن سده، سومين روز از آغاز زمستان و یا سد روز و شب(پنجاه روز وپنجاه شب)به اول تابستان بود. 
از نظر تاريخي نسبت اين جشن به هوشنگ شاه داده شده است. در شاهنامه آمده است كه روزي هوشنگ شاه با همراهانش در كوهي ميرفتند ناگهان چيزي دراز، تيره تن، و سياه رنگ ديد كه ماري بود و هوشنگ باهوش و هنگ، سنگي گرفت و سوي مار پرتاب كرد كه آن را به كشد. سنگ به سنگ ديگري برخورد كرد و چون هر دو سنگ چخماق بودند، فروغ (جرقهاي )پدیدار شد و مار فار
کرد.
از اين رويداد هوشنگ شاه شادمان شد و خداوند را نيايش كرد كه راز آتش را به او آشكار كرده است. شادمان و پيروز، آن روز را جشن اعلام كرد و اين سنت تا امروز برجاست در ايران باستان، و در ميان زرتشتيان ايران، اين جشن نزديك غروب آفتاب، با آتش افروزي آغاز ميشد و امروز هم با همان سنت كوههايي از بوته و خار و هيزم در بيرون شهر فراهم شده
در " آثارالباقیه " آورده است كه این جشن درست پس از یكصد روز كه از آغاز زمستان باستانی می گذرد آغاز میشده و نشان از رهایی از جمود و ركود و سستی بوده و حركت بسوی زندگی، حركت، نو شدن و تلاش دوباره برای حركت بسوی نور ... این وجه تسمیه و هنگام اصلی جشن به عهد ساسانیان میرسد ...
هر روزتان نوروز ،نوروزتان پیروز
برگرفته از کتاب: دیدی نو از آیین کهن
عکس : حمید میرحسینی